Halverwege de Synode: waar staan we

gepubliceerd: woensdag, 21 oktober 2015

Halverwege: Waar gaat het om in de synode? Samen onderscheiden of de sensatie rond lekken? Bij de gezinssynode gaat het niet anders dan bij andere synodes: de grootste aandacht van journalisten gaat uit naar het lekken en tegenstrijdige berichten. Het lijkt de troonrede wel! Maar als je wilt volgen waar de synode daadwerkelijk over spreekt dan moet je je daar niet door laten afleiden.

Kranten schrijven over brief van kardinalen op dag 1

In diverse kranten lezen we dus als eerste bericht over de synode over een brief van een aantal kardinalen. Deze brief of een tekst die gedeeltelijk overeenstemt met de brief is gelekt. Een deel van de kardinalen die volgens deze versie de brief ondertekend hebben, hebben dat inmiddels geloofwaardig weerlegd. Onze eigen kardinaal, Wim Eijk, staat ook genoemd als ondertekenaar en heeft dat ontkend noch bevestigd. Waar gaat het over? Het is een brief van de eerste dag van de synode. Ruim ingehaald door het gesprek dat inmiddels een ruime week onderweg is. Het gaat  over de vraag of de groep die de Paus uitgekozen heeft als redactiecomité van de eindtekst een goede afspiegeling is van de verschillende meningen. Dat is natuurlijk best een belangrijke vraag. Want als je wat verder kijkt, bijvoorbeeld in de samenvattingen van de werkgroepen van vorige week, dan zie je meerdere heel verschillende onderwerpen en invalshoeken. Het is niet eenvoudig om daar chocolade van te maken.

De paus en de synode werken verder aan de hand van Ignatius

De perschef zei er het volgende over bij de persconferentie (12 oktober): “Over het onderwerp van de brief is, zoals al eerder gezegd, op de eerste avond van de synode gediscussieerd. De Algemeen Secretaris en de Paus hebben er de volgende ochtend duidelijk op gereageerd.” Wat heeft paus Franciscus toen gezegd? Ongeveer het volgende: “Zie niet in alles een complot. Dat is sociologisch zwak en geestelijk niet behulpzaam. In plaats daarvan moeten we kijken met de bril van ‘de onderscheiding’. Alleen dan zien we de echte dynamiek van de synode.” Net als in de slottoespraak van de synode vorig jaar laat dit paus Franciscus zien als goede Jezuïet. Het is de manier van samen in een groep onderscheiden volgens Ignatius: eerst verschillende gezichtspunten ruimte geven, met vrijheid en openhartigheid spreken, geduldig, ondertussen tijd nemen om te bidden. Met als einddoel dat nadat de beslissing genomen is allen kunnen bevestigen dat het een echte beslissing is. Het doel is dus niet hetzelfde als dat van een voetbalwedstrijd met één winnaar en één verliezer. Het doel is dat er ook na de beslissingen een diepe eenheid is, gebouwd op begrip voor elkaar (meer uitleg daarover). De perschef benadrukt daarom dat deze brief en het lekken ervan een incident zijn aan het begin, maar dat het proces er niet door gehinderd is. En als je naar de verdere berichten over de afgelopen week kijkt, is dat ook het geval.

Wat zijn de onderwerpen die we daarbij zien terugkomen:

  1. Laten we oppassen niet alleen over de problemen te spreken. Laten we ook zien dat er in ieder deel van de wereld gezinnen zijn die gelukkig leven en geworteld zijn in Christus en het geloof. Of bijvoorbeeld in de Duitstalige werkgroep: We spreken wel veel over individualisme (als iets negatiefs), maar waarderen het respect voor ieders individualiteit dan niet te weinig? Is dat niet een positief teken van deze tijd?
  2. De gezichtspunten verschillen per werelddeel. Onder andere vanuit Afrikaanse bisschoppen wordt benadrukt dat delen van het werkdocument teveel vanuit de smalle Europese en Noord-Amerikaanse blik geschreven zijn. Maar minstens zo opvallend is het verschil tussen de verschillende werkgroepen die per taal zijn ingedeeld. De problemen met het opener proces van de synode worden bijvoorbeeld veel meer genoemd door de Engelstalige werkgroepen dan door sommige anderen.
  3. Moet de pastorale uitwerking overal op de wereld hetzelfde zijn? Juist omdat duidelijk is dat de situaties niet overal hetzelfde zijn, een logische vraag. De ruimte geven om per bisschoppenconferentie of per werelddeel te variëren in pastorale uitwerking kan een antwoord zijn op de verschillen die er zijn. Maar het kan ook veel onduidelijkheid geven. Tot op heden  is dit een vraag die hardop gesteld wordt, maar nog geen eenduidig antwoord lijkt te hebben.
  4. Een ander taalgebruik. Dat lijkt het punt waar iedereen het wel op een of andere manier over eens is. We zijn er in het vorige artikel al op ingegaan.

Dit alles maakt na ruim één week zichtbaar waar de spannende vragen zitten. De media blijven gefixeerd op de twee "hot issues", namelijk toelating tot de sacramenten van hertrouwd gescheidenen en de houding ten opzichte van homoseksuelen en hun relaties. Over dat laatste is overigens niet veel gesproken. Homoseksualiteit komt met name aan bod in de bredere context van het zoeken naar een taalgebruik dat niet op voorhand mensen afwijst. Vervolgens is het gemakkelijk je te laten afleiden door lekken.

Out-of-the-box denken

Aartsbisschop Coleridge van Brisbane geeft daarom het volgende commentaar op zijn bijdrage in de discussie (lees zijn blog): We moeten ‘out of the box’ denken (letterlijk zei hij ‘outside the square’). Tijdens de synode hebben we soms het gevoel dat het alles of niets is. Dat er maar twee opties zijn: ofwel we laten de leer van de Kerk over huwelijk en gezin varen of we laten alles bij het oude en blijven zeggen en doen wat we al lange tijd zeggen en doen. Geen van beiden is een realistische optie. De indruk kan soms zijn dat er geen ruimte is tussen deze twee extremen, terwijl er in feit een enorme ruimte is, ruimte voor allerlei vormen van pastorale vruchtbaarheid.

Auteur van dit stuk is Michael Stoelinga. Hij volgde de mediatraining Catholic Voices Nederland in november 2014.




© Copyright 2017 Catholic Voices Nederland Facebook Facebook Twitter Twitter RSS RSS Deze website is gebouwd en wordt onderhouden door iMoose